Çalışma hayatında işçilerin haklarını koruyan önemli düzenlemeler bulunuyor. Kıdem ve ihbar tazminatından işe iade hakkına kadar birçok güvence, belirli şartların yerine getirilmesi halinde çalışanların mağduriyet yaşamasının önüne geçiyor.

Kıdem tazminatı için 1 yıl şartı

Çalışanların en önemli güvencelerinden biri kıdem tazminatı. Aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışan işçiler, kanunda belirtilen şartların oluşması halinde kıdem tazminatına hak kazanabiliyor.

Kıdem tazminatı, genel olarak çalışılan her yıl için 30 günlük brüt ücret üzerinden hesaplanıyor. İşçinin kendi isteğiyle ve haklı bir neden olmaksızın işten ayrılması halinde ise kural olarak kıdem tazminatı hakkı doğmuyor.

Bununla birlikte emeklilik, askerlik, kadın çalışanların evlilik nedeniyle işten ayrılması ve bazı sağlık gerekçeleri gibi kanunda belirtilen özel durumlarda işçi kendi isteğiyle ayrılmış olsa dahi kıdem tazminatı alabiliyor.

İhbar süresi çalışma süresine göre değişiyor

İş sözleşmesinin sona erdirilmesinde çalışanların bir diğer önemli güvencesi ise ihbar süresi. İşveren, işçiyi işten çıkarırken çalışma süresine göre önceden bildirim yapmak zorunda. Bu süre kullandırılmadığında karşılığı ücret olarak ödenebiliyor.

Çalışma süresine göre ihbar süreleri şöyle:

• 6 aydan az çalışanlar: 2 hafta
• 6 ay-1,5 yıl arasında çalışanlar: 4 hafta
• 1,5-3 yıl arasında çalışanlar: 6 hafta
• 3 yıldan fazla çalışanlar: 8 hafta

Aynı yükümlülük işçi açısından da geçerli. Çalışan, haklı bir neden olmadan işten ayrılacaksa belirlenen süre içerisinde işverene bildirim yapmak zorunda.

İşe iade hakkı da bulunuyor

Çalışanları koruyan önemli düzenlemelerden biri de işe iade hakkı. İş güvencesi kapsamındaki şartları taşıyan işçiler, geçerli bir neden gösterilmeden işten çıkarıldıklarını düşünmeleri halinde yasal yollara başvurabiliyor.

İşe iade hakkından yararlanabilmek için genel olarak işçinin en az 6 aylık kıdeminin bulunması ve işyerinde en az 30 işçi çalışması gerekiyor. İşten çıkarılan işçinin, fesih bildiriminin kendisine ulaşmasından itibaren 1 ay içerisinde zorunlu arabuluculuk sürecine başvurması gerekiyor.

Feshin geçersiz olduğuna karar verilmesi halinde işçinin yeniden işe başlatılması gündeme geliyor. İşveren, işe iade kararının ardından süresi içinde başvuran çalışanı işe başlatmazsa, mahkeme kararında belirlenen tutarda tazminat ödemekle karşı karşıya kalabiliyor.

Çalışanların bu haklardan yararlanabilmesi için iş sözleşmelerini, çalışma sürelerini ve işten ayrılma gerekçelerini belgelemeleri büyük önem taşıyor. Hak kaybı yaşamamak için özellikle işten ayrılma veya işten çıkarılma aşamasında yasal sürelerin takip edilmesi gerekiyor.